Zakłady Naukowe WIHE

Zakład Radiobiologii i Ochrony Radiacyjnej

Kierownik Zakładu: Prof. dr hab. n. med. Marek K. JANIAK


Działalność

Zakład Radiobiologii i Ochrony Radiacyjnej (ZRiOR) od wielu lat prowadzi badania wpływu niskich dawek promieniowania jonizującego na układ odpornościowy i rozwój nowotworów u myszy. W tym zakresie zespół ZRiOR stał się rozpoznawalny, a jego dorobek jest ceniony przez radiobiologów i innych badaczy radiacyjnych w Polsce i na świecie. W ostatnich latach ZRiOR rozpoczął również badania nowych środków radioochronnych i/lub radionaprawczych. Wiedza uzyskana na podstawie eksperymentów prowadzonych w zakresie obydwu kierunków badawczych jest obecnie bardzo istotna, zwłaszcza w kontekście planowanego rozwoju energetyki jądrowej w Polsce, opracowywania nowych metod terapii nowotworów, przeciwdziałania powszechnej radiofobii, a także zapobiegania rozwojowi popromiennego uszkodzenia tkanek podczas radioterapii lub wypadków radiacyjnych.


Głównymi zadaniami realizowanymi w ZRiOR są:

  1. Badanie biomedycznych skutków działania promieniowania jonizującego, ze szczególnym uwzględnieniem wpływu ekspozycji całego ciała myszy w niskich dawkach tego promieniowania na:
    • układ odpornościowy i rozwój nowotworów na kolejnych etapach kancerogenezy,
    • funkcje śródbłonka, dla opracowania nowej metody leczenia chorób o podłożu „naczyniowym”, takich jak cukrzyca, choroba niedokrwienna serca, udar mózgu i inne;
  2. Opracowywanie innowacyjnych strategii terapeutycznych wykorzystujących połączenie immunoterapii z bezpiecznymi ekspozycjami całego ciała na niskie dawki promieniowania jonizującego;
  3. Badanie nowych środków radioochronnych i radionaprawczych przydatnych do zapobiegania i leczenia chorób wywołanych pochłonięciem wysokich dawek promieniowania jonizującego;
  4. Ocena narażenia na promieniowanie jonizujące z zastosowaniem dozymetrii termoluminescencyjnej (TLD);
  5. Opracowywanie ekspertyz dotyczących skutków biomedycznych i zaburzeń zdrowotnych u osób narażonych na działanie promieniowania jonizującego;
  6. Opracowanie wytycznych postępowania z ofiarami wypadków, aktów terrorystycznych i operacji wojskowych, w których doszło do ekspozycji ludzi na działanie promieniowania jonizującego;
  7. Merytoryczny nadzór nad i prowadzenie szkoleń i wykładów z ochrony radiologicznej w zakresie skutków biomedycznych u osób narażonych na działanie promieniowania jonizującego, w tym szkoleń z zakresu Ochrony Radiologicznej Pacjenta oraz na stopień inspektora ochrony radiologicznej typu R i S, oraz w ramach specjalizacji z epidemiologii;
  8. Opiniowanie dla Wojskowych Ośrodków Medycyny Prewencyjnej dokumentów dotyczących stosowania i uruchamiania aparatów rtg do celów medycznych w jednostkach organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej;
  9. Opiniowanie dla Wojskowych Ośrodków Medycyny Prewencyjnej dokumentów dotyczących uruchamiania pracowni rtg do celów medycznych w jednostkach organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej;
  10. Wydawanie opinii dotyczących działalności wykorzystującej źródła promieniowania jonizującego w jednostkach organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej zgodnie z Zarządzeniem Nr 51/MON z dnia 17 września 2003 r.;
  11. Opiniowanie nowych aktów prawnych dotyczących promieniowania jonizującego na zlecenie Departamentu Wojskowej Służby Zdrowia;
  12. Nadzór nad przestrzeganiem przepisów z ochrony radiologicznej we wszystkich jednostkach podległych Ministrowi Obrony Narodowej, współdziałając w tym zakresie z Wojskowymi Ośrodkami Medycyny Prewencyjnej i Państwową Agencją Atomistyki;
  13. Wykonywanie pomiarów skuteczności osłon stałych w gabinetach rtg;
  14. Prowadzenie dozymetrii indywidualnej dawek promieniowania jonizującego otrzymywanych przez narażony personel z zastosowaniem TLD - po uzyskaniu akredytacji PCA.

Wyniki badań prowadzonych w ZRiOR były

Publikowane
m.in., w Radiation Research, Journal of Radiation Research, International Journal of Radiation Biology, Health Physics, Dose-Response, Radiation and Environmental Biophysics, Cancer Immunology Immunotherapy, Nukleonice, Central European Journal of Immunology oraz w wielu monografiach;
Prezentowane
na ponad 100 międzynarodowych i krajowych kongresach i konferencjach naukowych, m. in., International Congresses of Radiation Research, Annual Meetings of the European Radiation Research Society, NATO HFM RTG Meetings, DoReMi Meetings, International MELODI Workshops, Global Conferences on Radiation Topics, Cancer Diagnosis and Therapy Congress, Zjazdy Polskiego Towarzystwa Badań Radiacyjnych, Szkoły Jesienne Polskiego Towarzystwa Badań Radiacyjnych, Zjazdy Naukowe Polskiego Towarzystwa Biologii Medycznej, Konferencje naukowo-szkoleniowe Sekcji Immunotoksykologii i Immunomodulacji Polskiego Towarzystwa Immunologii Doświadczalnej i Klinicznej, Zjazdy Polskiego Lekarskiego Towarzystwa Radiologicznego, Zjazdy Polskiego Towarzystwa Immunologii Doświadczalnej i Klinicznej.

ZRiOR posiada odpowiednie wyposażenie do prowadzenia badań z wykorzystaniem:

1) Małych zwierząt laboratoryjnych (m. in. modułowy system do przechowywania zwierząt, system do anestezji i eutanazji zwierząt, analizator hematologiczny, analizator biochemiczny);
2) Hodowli komórkowych (m. in. komory laminarne, inkubator CO2, licznik komórek ssaczych, spektrofotometr mikropłytkowy z automatyczną płuczką paskową, wytrząsarka do mikropłytek, wirówka do 15 000 rpm z chłodzeniem, mikrowirówka do 4 000 rpm, autoklaw, pojemniki do przechowywania komórek w ciekłym azocie, zamrażarka do -80º C);
3) Dozymetrii promieniowania jonizującego (m. in. czytnik laboratoryjny TLD, piec do anilacji TLD, miernik cyfrowy do pomiaru dawki w wiązce głównej promieniowania rentgenowskiego, radiometr mikroprocesorowy RUM-1).