Wybrane osiągnięcia

technologiczne WIHiE

Prezentacja Wojskowego Instytutu Higieny i Epidemiologii

Wojskowy Instytut Higieny i Epidemiologii jest unikalną w skali MON i kraju jednostką badawczo-rozwojową merytorycznie, kadrowo i organizacyjnie przygotowaną do prowadzenia na rzecz resortu Obrony Narodowej oraz innych instytucji państwowych działalności badawczej, zapobiegawczej, szkoleniowej i usługowej w zakresie skutków zdrowotnych i sposobów przeciwdziałania chorobom wywołanym BRONI¡ MASOWEGO RAŻENIA (biologiczną, chemiczną, radiologiczną, nuklearną), a także promieniowaniem niejonizującym. W tym zakresie, Instytut prowadzi działalność zgodnie z zaleceniami i standardami Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego oraz współdziała z członkami NATO i Unią Europejską w tworzeniu międzynarodowego systemu przeciwdziałania broni masowego rażenia.
W szczególności, WIHiE jest uznanym ośrodkiem badawczym i opiniotwórczym w dziedzinie obrony przed bronią biologiczną. Instytut posiada jedyne w kraju laboratorium 3. klasy bezpieczeństwa biologicznego (BSL-3), w którym można rozpoznawać i badać bakterie i toksyny wywołujące takie choroby jak wąglik, dżuma, cholera, tularemia, zatrucie jadem kiełbasianym i inne, które mogą być użyte w czasie ataku bio-terrorystycznego i/lub stanowić ognisko gro¼nych epidemii. W tym zakresie Instytut ściśle współdziała z Biurem Bezpieczeństwa Narodowego, Państwową Inspekcją Sanitarną, Inspekcją Sanitarną MSWiA, a także organizacjami pozarządowymi (np. Fundacją ds. Przeciwdziałania Terroryzmowi i Zagrożeniom Biologicznym).
Instytut jest uznaną w kraju i za granicą jednostką badawczo-rozwojową, która - wg klasyfikacji Ministerstwa Nauki i Informatyzacji (dawniej KBN) - w latach 2001-2006 plasowała się w pierwszej kategorii instytucji naukowych w Polsce.
Instytut jako publiczny zakład opieki zdrowotnej, działa na podstawie Ustawy z dnia 30.08.1991 r. o Zakładach Opieki Zdrowotnej.
Misją Instytutu jest prowadzenie dla potrzeb Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz na rzecz bezpieczeństwa państwa badań naukowych, prac rozwojowych i wdrożeniowych, działalności profilaktycznej, diagnostycznej, usługowej, szkoleniowej i informacyjnej w zakresie higieny, epidemiologii, mikrobiologii, radiobiologii i ochrony radiologicznej (w tym, dotyczące promieniowania niejonizującego), farmakologii, toksykologii i weterynarii wojskowej.
Do zakresu działania Instytutu należy w szczególności: a) badanie wpływu szkodliwych czynników środowiska na zdrowie personelu wojskowego w różnych warunkach pracy i służby, opracowywanie metod zapobiegania ich ujemnym skutkom oraz udział w zwalczaniu nadzwyczajnych zagrożeń środowiskowych, w tym również w ramach międzynarodowych systemów bezpieczeństwa; b) doskonalenie systemów i metod wykrywania zakażeń i skażeń oraz innych zanieczyszczeń środowiska czynnikami biotycznymi i abiotycznymi, ze szczególnym uwzględnieniem pola walki i ataku terrorystycznego; c) badanie zagrożeń ze strony broni biologicznej i sposobów ochrony przed tą bronią; d) badanie mechanizmów działania środków trujących oraz opracowanie zasad profilaktyki i leczenia zatruć tymi środkami e) badanie mechanizmów działania oraz metod ochrony zdrowia przed szkodliwymi skutkami promieniowania jonizującego i niejonizującego, w tym bronią radiologiczną, nuklearną i elektroniczną; f) doskonalenie metod swoistej i nieswoistej profilaktyki zdrowotnej, w tym poziomu higieny zakwaterowania wojsk, szczególnie w warunkach polowych i trudnych warunkach klimatycznych; g) badanie i doskonalenie poziomu higieny żywności i wyżywienia personelu wojskowego w warunkach garnizonowych i polowych; h) badania nad wydolnością fizyczną żołnierzy, z uwzględnieniem specjalności wymagających dużej zdolności wysiłkowej, oraz możliwościami zwiększenia tej wydolności; i) badanie zagrożeń epizootycznych i antropozootycznych w wojsku oraz opracowywanie metod zapobiegania chorobom odzwierzęcym; j) pełnienie funkcji ośrodka referencyjnego i jednostki wiodącej w Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w ochronie przed bronią biologiczną oraz określonych działach ochrony radiologicznej i toksykologii.
Od roku 2003 WIHiE wykonuje na rzecz Ministra Obrony Narodowej specjalistyczne zadania badawczo-rozwojowe w zakresie następującej tematów:
1. obrona i ochrona przed bronią biologiczną;
2. postępowanie medyczne w zatruciach wysokotoksycznymi substancjami chemicznymi w działaniach militarnych i akcjach terrorystycznych;
3. postępowanie medyczne i ochrona radiologiczna przy narażeniu na promieniowanie jonizujące w działaniach militarnych i akcjach terrorystycznych;
4. ocena i nadzór nad higieniczno-sanitarnymi i ergonomicznymi warunkami bytowania w działaniach militarnych, zwalczaniu terroryzmu, misjach zagranicznych itp.;
5. ocena i nadzór nad bezpieczeństwem żywności i zapewnienie potrzeb żywieniowych w specyficznych warunkach działania wojsk i służb specjalnych;
6. badanie cech somatycznych oraz wydolności i adaptacji personelu do pracy i służby w warunkach specjalnych;
7. ocena zagrożeń zdrowotnych i zmian środowiskowych przy narażeniu na niejonizujące promieniowanie elektromagnetyczne (mikrofale, radiofale).
Instytut wykonuje także zadania referencyjne, ekspertyzowe i usługowe w zakresie: a) identyfikacji szczególnie niebezpiecznych patogenów, które mogą stanowić broń biologiczną (prowadzonej w jedynym w Polsce laboratorium 3. klasy bezpieczeństwa biologicznego w Ośrodku Diagnostyki i Zwalczania Zagrożeń Biologicznych WIHiE w Puławach, a także w laboratorium 2. klasy bezpieczeństwa biologicznego w Zakładzie Mikrobiologii i Epidemiologii WIHiE w Warszawie); b) nadzoru merytorycznego i kontroli stanu ochrony radiologicznej w zakładach stosujących materiały i ¼ródła promieniowania jonizującego podległych Ministrowi ON i ministrowi właściwemu ds. wewnętrznych i administracji); c) opiniowania pod względem sanitarno-higienicznym, fizjologicznym, ergonomicznym, toksykologicznym, przeciwepidemicznym i ochrony radiologicznej obiektów i stanowisk pracy i służby, umundurowania, przedmiotów wyposażenia i ochrony osobistej oraz ruchomej i stałej techniki wojskowej; d) opracowywania, proponowania do wdrożenia i nadzoru merytorycznego nad metodami badań laboratoryjnych wykonywanych w wojskowych ośrodkach medycyny prewencyjnej; e) doskonalenia specjalistycznego i szkolenia personelu wojskowej służby zdrowia i służby weterynaryjnej w dziedzinie higieny, epidemiologii, mikrobiologii, toksykologii i ochrony radiologicznej; f) organizowania i prowadzenia działalności oświatowo-zdrowotnej w Siłach Zbrojnych RP; g) szkolenia żołnierzy rezerwy pionu sanitarno-przeciwepidemicznego służby zdrowia oraz służby weterynaryjnej; h) organizacji zjazdów, sympozjów i konferencji naukowych i szkoleniowych (w tym realizowanych na zlecenie lub we współpracy z NATO). Instytut sprawuje również nadzór merytoryczny nad Ekipami Pomiarów Promieniowania Mikrofalowego wojskowych ośrodków medycyny prewencyjnej.
Najważniejsze projekty zrealizowane/realizowane przez WIHiE w ostatnim okresie:
1. W latach 1997-2000 projekt celowy pt.: „Żywienie”.
2. W latach 1998-2001 projekt badawczy pt.: „Analiza próbek biologicznych osobników skażonych iperytem siarkowym jako metoda diagnostyczna i korygująca postępowanie lecznicze” realizowany we współpracy z TNO Prins Maurits Laboratory w Rijswijk, Holandia;
3. W latach 1999-2003 koordynacja projektu badawczego z 4. Programu Ramowego Komisji Europejskiej INCO-COPERNICUS ERB CT15 IC980303 pt.: „Ocena skutków biologicznych i ryzyka zdrowotnego narażenia na pola radio- i mikrofalowe w warunkach zawodowych i środowiskowych”;
4. W latach 2000-2002 projekt celowy pt.: „Identyfikacja czynników broni biologicznej”;
5. W latach 2001-2003 projekt badawczy w ramach tzw. NATO Linkage Grant pt.: „Wpływ promieniowania jonizującego na proces angiogenezy w nowotworach” realizowany we współpracy z Instytutem Radiobiologii Bundeswehry;
6. W latach 2003-2005 projekt celowy pt.: „Nowoczesna strategia postępowania profilaktycznego i terapeutycznego przy skażeniu bojowymi substancjami trującymi”;
7. W latach 2004-2005 projekt o kryptonimie „MIDAS” pt.: „Mobilne Laboratorium Obrony przed Bronią Masowego Rażenia w części dot. Skażeń Biologicznych” realizowany we współpracy z Wojskowym Instytutem Chemii i Radiometrii;
8. W latach 2004-2006 projekt celowy pt.: „Szybka detekcja ekspozycji ludzi na promieniowanie jonizujące dla oceny skutków ataków terrorystycznych, awarii radiacyjnych i działań wojennych z użyciem broni jądrowej”;
9. W latach 2005-2006 projekt celowy pt.: „Żywienie wojskowego personelu lotniczego z uwzględnieniem specyfiki pilotażu wysokomanewrowych samolotów bojowych oraz pełnienia służby w odmiennych warunkach klimatycznych”;
10. Od roku 2005 projekt o kryptonimie „FABIOLA”, finansowany w ramach panelu technologicznego CEPA13 „Radiological, Chemical and Biological Defence” Grupy Zachodnio-Europejskiej ds. Uzbrojenia (WEAG), realizowany we współpracy z Wojskową Akademią Techniczną; celem jest opracowanie metod szybkiej detekcji czynników broni biologicznej poprzez analizę wzbudzanej światłem laserowym swoistej fluorescencji drobnoustrojów żywych oraz przetrwalników.
11. W latach 2006-2008 3 zadania dot. monitoringu i modelowania zagrożeń bronią masowego rażenia oraz zarządzania kryzysowego zabezpieczeniem medycznym w aglomeracji warszawskiej w sytuacji ujawnienia ogniska choroby wysokozaka¼nej lub ataku terrorystycznego z użyciem broni biologicznej, chemicznej i/lub radiologicznej/nuklearnej, realizowane w ramach w projektu zamawianego MNiSW nr PBZ-MNI-011/013/2004 pt.: „Modele zagrożeń aglomeracji miejskiej wraz z systemem zarządzania kryzysowego na przykładzie m.st. Warszawy”.
Wśród licznych standardów opracowywanych w ostatnich latach na potrzeby Sił Zbrojnych R.P. należy podkreślić zaprojektowanie i opracowanie do wdrożenia:
1. Indywidualnego pakietu p/chemicznego (IPP 95) (wspólnie z WIChiR);
2. Autostrzykawki do zwalczania skutków użycia broni chemicznej z grupy paralityczno-drgawkowych;
3. Mobilnego Laboratorium Obrony Przed Bronią Masowego Rażenia - Sekcja Biologiczna.
Pracownicy Instytutu są ekspertami w ocenie możliwości ratyfikacji i implementacji porozumień standaryzacyjnych (STANAG) NATO i innych międzynarodowych i krajowych aktów prawnych dotyczących obrony i ochrony przed bronią masowego rażenia. Dyrektor Instytutu pełni funkcje konsultanta krajowego ds. epidemiologii w działaniach związanych z obronnością kraju oraz konsultanta wojskowej służby zdrowia w dziedzinie epidemiologii. Ponadto Kierownik Zakładu Farmakologii i Toksykologii jest konsultantem wojskowej służby zdrowia w dziedzinie toksykologii klinicznej.
Organizacyjnie, Instytut podzielony jest na zakłady i samodzielne pracownie mieszczące się przy ul. Kozielskiej 4 (Zakład Mikrobiologii i Epidemiologii, Zakład Higieny i Fizjologii, Pracownia Informacji Naukowej) i ul. Szaserów 128 (Zakład Farmakologii i Toksykologii, Zakład Radiobiologii i Ochrony Radiologicznej, Zakład Ochrony Mikrofalowej, Zakład Hematologii Radiacyjnej, Międzyzakładowa Pracownia Analiz Zagrożeń Biologicznych) w Warszawie oraz Ośrodek Diagnostyki i Zwalczania Zagrożeń Biologicznych (w skład którego wchodzą: Zakład Ochrony Żywności przed Zakażeniami, Zakład Epizootiologii i Zwalczania Zoonoz oraz laboratorium BSL-3) w Puławach.
Działalność merytoryczną Instytutu obsługują Dział Logistyki, Dział Głównego Księgowego, Dział Organizacyjno-Kadrowy, oraz Sekcja Informatyki.
Obecnie (kwiecień 2007 r.) w Instytucie zatrudnionych jest 121 pracowników cywilnych i 30 żołnierzy zawodowych, w tym 8 z tytułem profesora, 9 ze stopniem doktora habilitowanego oraz 24 ze stopniem doktora nauk.
Działalność WIHiE finansowana jest z dwóch podstawowych ¼ródeł:
1. w ramach umów na wykonywanie ww. zadań na rzecz Ministerstwa Obrony Narodowej (ok. 60 % środków);
2. dotacji statutowej Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego (do roku 2006 było to ok. 25 % środków).
Pozostałe środki finansowe (15-20%) pochodzą z usług wykonywanych na rzecz różnych podmiotów, umów zawieranych z MNiSW i UE na wykonywanie indywidualnych i celowych projektów badawczo-rozwojowych oraz z innych ¼ródeł.

Adres WIHiE: ul. Kozielska 4, 01-163 Warszawa
Adres elektroniczny: wihie@wihe.waw.pl
Strona internetowa: www.wihe.waw.pl
Telefony: + 48 22 838-0129; +48 22 685-3101 Fax: + 48 22 838-1069